Màng lọc khử mùi là một trong những bộ phận quan trọng quyết định khả năng loại bỏ mùi hôi trên máy lọc không khí. Hiện nay, hai thiết kế phổ biến nhất là màng lọc khử mùi dạng hạt và màng khử mùi dạng giấy. Mặc dù đều có chức năng xử lý mùi, nhưng tuổi thọ của chúng lại có sự khác biệt đáng kể.
Có loại cần thay thế định kỳ sau một thời gian sử dụng, trong khi có loại được nhà sản xuất công bố gần như không cần thay trong điều kiện sử dụng thông thường. Vậy sự khác biệt này đến từ đâu? Hãy cũng công nghệ Nhật tìm hiểu cấu tạo, nguyên lý hoạt động và lý do vì sao hai loại màng lọc này lại có tuổi thọ khác nhau.
Màng lọc khử mùi dạng hạt và dạng giấy khác nhau như thế nào?
Mặc dù cùng có nhiệm vụ loại bỏ các mùi khó chịu trong không khí, nhưng màng lọc khử mùi trên máy lọc không khí hiện nay được thiết kế theo nhiều cách khác nhau. Trong đó, phổ biến nhất là màng lọc khử mùi dạng hạt và màng khử mùi dạng giấy. Chỉ cần quan sát bằng mắt thường cũng có thể dễ dàng nhận thấy sự khác biệt về hình thức giữa hai loại màng này.
Màng lọc khử mùi dạng hạt
Màng lọc khử mùi dạng hạt thường được cấu tạo từ các hạt vật liệu hấp phụ, phổ biến nhất là than hoạt tính, được giữ cố định giữa các lớp lưới hoặc sợi tổng hợp. Thiết kế này xuất hiện trên nhiều dòng máy lọc không khí của các thương hiệu khác nhau và được sử dụng khá phổ biến nhờ khả năng hấp phụ mùi hiệu quả.
Màng khử mùi dạng giấy
Khác với thiết kế trên, màng lọc khử mùi dạng giấy có kết cấu liền khối, mỏng và có bề ngoài giống một tấm giấy hoặc bìa cứng. Thay vì chứa các hạt than hoạt tính rời có thể quan sát bằng mắt thường, loại màng này được chế tạo theo một cấu trúc khác, tiêu biểu là trên một số dòng máy lọc không khí Daikin.
Nhìn từ hình thức bên ngoài, hai loại màng lọc có sự khác biệt khá rõ rệt. Tuy nhiên, hình dạng không phải là yếu tố quyết định tuổi thọ hay hiệu quả khử mùi. Để hiểu vì sao có loại cần thay định kỳ, trong khi có loại lại được công bố gần như không cần thay, cần nhìn vào nguyên lý hoạt động của từng loại màng lọc.
Khả năng khử mùi của hai loại màng có khác nhau không?
Dù có cấu tạo khác nhau, cả màng lọc khử mùi dạng hạt và dạng giấy đều hướng đến cùng một mục đích: giữ và xử lý các phân tử gây mùi trong không khí. Tùy vào vật liệu và thiết kế của từng sản phẩm, chúng có thể hỗ trợ loại bỏ nhiều mùi thường gặp trong nhà như mùi thuốc lá, mùi vật nuôi, mùi thức ăn, mùi ẩm hay các hợp chất hữu cơ bay hơi (VOC).
Như vậy, nếu chỉ xét về chức năng khử mùi, rất khó để kết luận rằng cứ màng dạng hạt sẽ tốt hơn màng dạng giấy, hoặc ngược lại. Điểm đáng chú ý nằm ở quá trình màng lọc hoạt động trong thời gian dài.
Nếu đều có khả năng khử mùi, vì sao tuổi thọ lại khác nhau?
Đây mới là điểm tạo ra sự khác biệt đáng kể giữa các thiết kế. Trong quá trình sử dụng, các phân tử gây mùi liên tục được giữ lại trên vật liệu hấp phụ. Khi lượng chất tích tụ ngày càng nhiều, khả năng tiếp tục giữ thêm các phân tử mới sẽ thay đổi.
Vậy điều gì xảy ra khi vật liệu hấp phụ dần đạt đến giới hạn? Đây cũng chính là lý do một số loại màng lọc cần được thay thế định kỳ, trong khi một số thiết kế khác lại có thể duy trì khả năng hoạt động lâu hơn. Muốn hiểu rõ hơn, trước hết cần nhìn vào cách than hoạt tính hấp phụ và giữ các phân tử gây mùi.
Vì sao màng than hoạt tính dạng hạt cần thay định kỳ?
Than hoạt tính được sử dụng phổ biến trong các màng lọc khử mùi nhờ cấu trúc có rất nhiều lỗ xốp nhỏ. Khi không khí đi qua, các phân tử gây mùi có thể bị giữ lại trên bề mặt và bên trong hệ thống lỗ xốp này. Quá trình đó được gọi là hấp phụ, khác với việc phân hủy hoàn toàn các chất gây mùi.
Trong thời gian dài, lượng chất gây mùi tích tụ trên vật liệu hấp phụ ngày càng nhiều. Khi các vị trí hấp phụ đã bị chiếm giữ ở mức cao, than hoạt tính không còn khả năng giữ thêm nhiều phân tử như khi mới sử dụng. Hiệu quả khử mùi vì thế có thể suy giảm theo thời gian.
Đây là lý do các màng lọc khử mùi sử dụng than hoạt tính truyền thống thường được nhà sản xuất quy định thời gian thay thế. Việc thay màng không có nghĩa vật liệu đột nhiên mất hoàn toàn tác dụng, mà nhằm đảm bảo khả năng xử lý mùi của hệ thống luôn được duy trì ở mức phù hợp.
Vì sao màng khử mùi của Daikin gần như không cần thay?
Nhìn bên ngoài, màng lọc khử mùi của Daikin có dạng giống một tấm giấy, khá khác so với màng than hoạt tính dạng hạt thường thấy trên nhiều máy lọc không khí. Tuy nhiên, hình dạng của màng không phải yếu tố quyết định việc có cần thay hay không. Điểm quan trọng nằm ở cách màng xử lý các chất gây mùi sau khi chúng được giữ lại.
Với màng lọc khử mùi của Daikin, khả năng duy trì hoạt động lâu dài có sự hỗ trợ của công nghệ Streamer. Công nghệ này không đơn thuần giữ lại các phân tử mùi mà còn tham gia phân hủy các chất hữu cơ bám trên màng.
Streamer hoạt động như thế nào?
Theo cơ chế hoạt động mà Daikin công bố, Streamer tạo ra các electron tốc độ cao. Khi tương tác với các thành phần trong không khí, quá trình này tạo ra các chất có khả năng oxy hóa, từ đó phân hủy các hợp chất hữu cơ đã bám trên màng khử mùi.
Có thể hình dung quá trình này theo cách đơn giản:
Phân tử gây mùi → được giữ lại trên màng → Streamer tác động → chất hữu cơ bị phân hủy.
Nhờ đó, những chất đã tích tụ trên màng không chỉ nằm lại ở đó ngày càng nhiều như cơ chế hấp phụ thông thường.
Tái tạo khả năng hấp phụ của màng
Đây là điểm tạo nên sự khác biệt quan trọng. Khi các chất hữu cơ bám trên màng được phân hủy, những vị trí có khả năng hấp phụ có thể tiếp tục được sử dụng để giữ các phân tử mới. Nói cách khác, thay vì chỉ “chứa” chất gây mùi cho đến khi gần đầy, hệ thống có thêm cơ chế hỗ trợ làm sạch vật liệu hấp phụ trong quá trình vận hành.
Đó cũng là cơ sở để Daikin công bố màng lọc khử mùi không cần thay thế định kỳ trên các sản phẩm được trang bị công nghệ này, trong điều kiện sử dụng theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
Tuy nhiên, cần lưu ý một điểm: không thể nhìn vào hình dạng màng để kết luận rằng mọi màng dạng giấy đều không cần thay. Muốn hiểu rõ điều này, cần xem xét trường hợp của các loại màng giấy khác trên thị trường.
Kết luận
Màng lọc khử mùi dạng hạt và dạng giấy có thể khác nhau về cấu tạo và cách duy trì khả năng xử lý mùi, nhưng không thể chỉ dựa vào hình dạng để đánh giá loại nào tốt hơn. Với màng than hoạt tính truyền thống, các phân tử gây mùi được giữ lại nhờ quá trình hấp phụ và khả năng này có thể giảm dần khi các vị trí hấp phụ bị lấp đầy, từ đó cần thay màng sau một thời gian sử dụng.
Trong khi đó, màng lọc khử mùi của Daikin kết hợp với công nghệ Streamer để phân hủy các chất hữu cơ bám trên màng, qua đó hỗ trợ duy trì khả năng hấp phụ trong quá trình sử dụng. Đây là cơ sở cho công bố của Daikin về việc không cần thay màng khử mùi định kỳ trên những sản phẩm được trang bị công nghệ này. Dù vậy, người dùng vẫn cần vệ sinh và bảo dưỡng máy theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
