Ngày nay, khái niệm về máy lọc nước ion kiềm đã không còn quá xa lạ ở Việt Nam, thậm chí còn trở nên ồn ào với nhiều chuyện bên lề về tác dụng của loại nước uống này. Vậy đâu là sự thật về máy lọc nước ion kiềm? Hãy cùng công nghệ Nhật đi tìm hiểu ở bài viết này nhé.
Máy lọc nước ion kiềm là gì?
Có nhiều phương pháp để tạo ra nước ion kiềm, nhưng phổ biến nhất hiện nay là sử dụng các sản phẩm máy lọc nước ion kiềm (hay còn gọi là máy điện giải nước). Nước kiềm sẽ được tạo ra dựa vào cơ chế điện phân nước. Trong nước thông thường chứa nhiều ion khoáng tự nhiên. Khi đi qua các tấm điện cực của máy lọc nước, quá trình điện phân sẽ diễn ra như sau:
Tại cực âm (catot) sẽ xảy ra phản ứng khử, tạo ra khí Hydro (H2):
2H₂O + 2e⁻ → H₂↑ + 2OH⁻
Trong phản ứng này, khí hydro (H₂) được sinh ra tại bề mặt điện cực. Một phần khí hydro sẽ thoát ra ngoài dưới dạng bong bóng khí, trong khi một phần khác hòa tan trực tiếp vào dòng nước đang chảy qua buồng điện phân. Chính lượng hydro hòa tan này tạo nên sự khác biệt giữa nước ion kiềm và nước uống thông thường.
Tại cực dương (anot) sẽ xảy ra phản ứng oxy hóa để tạo thành khí Oxy (O2) và ion H+
2H₂O → O₂↑ + 4H⁺ + 4e⁻
Vai trò của các tấm điện cực trong máy lọc nước ion kiềm
Tấm điện cực là bộ phận quan trọng nhất trong máy lọc nước ion kiềm, đóng vai trò tạo ra môi trường để quá trình điện phân diễn ra. Trong hầu hết các dòng máy điện giải hiện nay, các tấm điện cực thường được chế tạo từ Titanium và phủ Platinum nhằm đảm bảo khả năng dẫn điện, độ bền và khả năng chống ăn mòn trong quá trình sử dụng lâu dài.
Khi dòng điện được đưa vào buồng điện phân, các tấm điện cực sẽ tạo ra cực âm (catot) và cực dương (anot), từ đó kích hoạt các phản ứng điện hóa trong nước. Tại cực âm, nước được tạo thành môi trường giàu ion OH⁻ và hydro hòa tan, trong khi tại cực dương sẽ hình thành môi trường có tính axit hơn.
Số lượng và diện tích của các tấm điện cực cũng là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả điện phân. Các tấm điện cực có diện tích tiếp xúc lớn hơn sẽ tạo điều kiện để dòng nước tiếp xúc với vùng điện phân nhiều hơn, giúp quá trình tạo nước ion kiềm diễn ra ổn định hơn.
Chính nhờ hệ thống điện cực này mà máy lọc nước ion kiềm không chỉ thực hiện chức năng lọc nước, mà còn có khả năng tạo ra các mức pH khác nhau và hydro hòa tan thông qua quá trình điện phân.
Tại sao nước đầu vào phải còn khoáng?
Không giống như các công nghệ lọc nước chỉ tập trung vào việc loại bỏ tạp chất, máy lọc nước ion kiềm còn cần một điều kiện quan trọng để hoạt động hiệu quả: nguồn nước đầu vào phải chứa các ion khoáng tự nhiên.
Nguyên nhân là bởi quá trình điện phân chỉ có thể diễn ra khi trong nước có các hạt mang điện. Các khoáng chất như canxi (Ca²⁺), magie (Mg²⁺), kali (K⁺) hay natri (Na⁺) sẽ đóng vai trò dẫn điện, giúp dòng điện đi qua nước và tạo điều kiện cho các phản ứng điện hóa xảy ra tại các tấm điện cực.
Khi nước đi qua buồng điện giải, các ion khoáng này sẽ di chuyển về phía các điện cực trái dấu, tạo nên sự phân tách giữa vùng nước có tính kiềm và vùng nước có tính axit. Nếu nguồn nước không còn đủ khoáng chất, hiệu quả điện phân sẽ giảm, khiến khả năng tạo nước ion kiềm và hydro hòa tan không đạt được như thiết kế của nhà sản xuất.
Máy lọc nước ion kiềm không chỉ tạo một loại nước
Nhờ quá trình điện phân, máy lọc nước ion kiềm có thể tạo ra nhiều loại nước với mức pH khác nhau từ cùng một nguồn nước đầu vào.
Tùy theo từng model và công nghệ của nhà sản xuất, người dùng có thể lựa chọn các mức nước phù hợp với từng nhu cầu sử dụng. Bên cạnh nước ion kiềm dùng để uống hằng ngày, máy còn có thể tạo ra nước trung tính hoặc nước có tính axit nhẹ.
Sự khác biệt này đến từ việc thay đổi cường độ điện phân trong buồng điện giải. Khi mức điện phân tăng lên, lượng ion OH⁻ được tạo ra nhiều hơn, làm pH của nước tăng lên. Ngược lại, nước ở phía cực dương sẽ có pH thấp hơn và mang tính axit nhẹ.
Vì sao máy lọc nước ion kiềm được xếp vào thiết bị y tế tại Nhật?
Tại Nhật Bản, một số dòng máy lọc nước ion kiềm được cấp phép dưới danh mục thiết bị y tế gia dụng theo Luật Dược phẩm và Thiết bị y tế (PMD Act). Đây cũng là lý do nhiều sản phẩm nội địa Nhật thường được giới thiệu là “máy lọc nước ion kiềm đạt chứng nhận thiết bị y tế”.
Tuy nhiên, việc được xếp vào nhóm thiết bị y tế không đồng nghĩa với khả năng điều trị bệnh hay thay thế các phương pháp chăm sóc sức khỏe chuyên môn. Để được cấp phép, nhà sản xuất phải chứng minh sản phẩm đáp ứng các yêu cầu về an toàn, chất lượng và hiệu quả sử dụng theo quy định của cơ quan quản lý Nhật Bản.
Theo Thông báo số 112 của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản, hiệu quả được công nhận đối với nước ion kiềm tạo ra từ các thiết bị này là hỗ trợ cải thiện một số triệu chứng liên quan đến đường tiêu hóa như khó chịu dạ dày, khó tiêu hoặc tình trạng dư axit dạ dày. Đây là phạm vi công dụng đã được đánh giá và phê duyệt chính thức.
Chính vì vậy, khi nhắc đến chứng nhận thiết bị y tế của Nhật Bản, người dùng nên hiểu đây là sự công nhận về độ an toàn và hiệu quả trong phạm vi công dụng được cấp phép, thay vì xem máy lọc nước ion kiềm như một thiết bị điều trị bệnh. Việc sử dụng sản phẩm vẫn cần tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất và không thay thế cho các biện pháp chăm sóc y tế khi cần thiết.
Tổng quan về nước ion kiềm
Nước ion kiềm là gì?
Nước ion kiềm, như tên gọi, là loại nước mang tính kiềm, tức là có độ pH lớn hơn 7, được tạo ra bởi quá trình điện phân. pH là chỉ số hoạt động của hydro trong nước. Nếu giá trị pH lớn hơn 7 (trung tính) thì nước đó mang tính kiềm, còn dưới mức 7, nước sẽ mang tính axit nhẹ.
Bên cạnh đó, nước ion kiềm có chứa nhiều ion hydroxide (OH-) và có chứa các ion khoáng như canxi. Ngoài ra, trong nước ion kiềm còn có chứa hydro hòa tan sau quá trình điện phân.
Tác dụng của nước ion kiềm là gì?
Nước ion kiềm có nguồn gốc ban đầu là từ Nhật Bản. Hiệu quả được công nhận đối với nước kiềm tạo ra từ máy lọc nước ion kiềm là hỗ trợ cải thiện một số triệu chứng đường tiêu hóa. Các triệu chứng được đề cập đến bao gồm: chứng khó tiêu, thừa axit dạ dày, lên men bất thường trong đường ruột và tiêu chảy mãn tính.
Vào thời điểm phê duyệt ban đầu (năm 1966), các nhà nghiên cứu cho rằng sự hiện diện của các ion canxi (Ca+) và hydroxide (OH–) được tạo ra trong quá trình điện phân có thể góp phần tạo nên hiệu quả đối với một số triệu chứng tiêu hóa. Tuy nhiên, chỉ riêng điều này không thể giải thích tác dụng cải thiện triệu chứng đường tiêu hóa của nước ion kiềm.
Do đó, trong vài năm trở lại đây, một nhóm nghiên cứu bao gồm các nhà nghiên cứu đại học đã tiến hành các thí nghiệm và chỉ ra rằng hydro (H2) được xem là một trong những yếu tố có nhiều khả năng góp phần tạo nên tác dụng sinh học của nước ion kiềm:
- Canxi hydroxit [Ca(OH)2]: có tác dụng dược lý đối với tăng axit, khó tiêu ở trẻ em và tiêu chảy.
- Giá trị pH: kích thích lớp thần kinh của dạ dày bằng pH kiềm.
- Ion hydroxit (OH–): Thay đổi độ bền của chất hoạt động bề mặt và sức căng bề mặt (giảm áp suất thẩm thấu)
- Chỉ số ORP: giảm hoạt động của quá trình oxy hóa.
- Hydro (H+/H2): Phản ứng với các loại oxy phản ứng (ROS) bằng hydro / ức chế quá trình oxy hóa lipid.
Một số tác dụng khác của nước ion kiềm được các hãng sản xuất Nhật Bản (như Panasonic, Trim ion) kiểm nghiệm và giới thiệu là:
- Khả năng bóc tách chất bảo quản và giảm vị đắng có trong rau, củ.
- Thích hợp để pha trà nhờ đặc tính thẩm thấm nhanh hơn so với nước thông thường.
- Sử dụng để nấu cơm, giúp tăng khả năng hấp thụ nước của gạo.
Bên cạnh đó, nước ion kiềm còn có một vài tác dụng chưa được kiểm chứng/xác nhận bởi các cơ quan tổ chức có uy tín. Nhờ vào đặc tính thẩm thấu nhanh của nước ion kiềm, người ta tin rằng loại nước này có thể thấm nhanh vào trong máu, giúp thanh lọc cồn ra khỏi cơ thể nhanh hơn sau khi uống rượu, bia.
Nhờ khả năng ức chế quá trình oxy hóa, trong một vài nghiên cứu cho thấy nước ion kiềm có khả năng làm chậm quá trình lão hóa. Tuy nhiên, các nghiên cứu này chưa được công nhận chính thức.
Những hiểu lầm tai hại về tác dụng của nước uống ion kiềm
Ở Việt Nam không khó để nhận ra tác dụng của nước kiểm bị thổi phồng lên để trục lợi cá nhân, từ những người tự nhận là “thần y” chữa bách bệnh với nước kiềm. Một tác dụng bị hiểu nhầm và lan truyền phổ biến nhất là nước kiềm có thể chữa bệnh ung thư. Vì sao lại có sự hiểu nhầm tai hại này?
Ngược dòng thời gian về năm 1931, khi nhà sinh học người Đức Otto Heinrich Warburg đã đạt giải Nobel về những khám phá về bản chất và cơ chế hoạt động của các enzyme hô hấp tế bào. Warburg quan sát thấy tế bào ung thư có xu hướng sử dụng con đường chuyển hóa glucose khác với tế bào bình thường và thường tạo ra môi trường có tính axit xung quanh khối u. Và câu chuyện bắt đầu từ đây!
Nhiều năm sau vinh quang Nobel của Otto Heinrich Warburg, người ta bắt đầu lan truyền thông tin môi trường axit trong cơ thể là môi trường nuôi dưỡng tế bào ung thư và chế độ ăn uống tạo tính axit là nguyên nhân gây ung thư. Từ đó dẫn đến một niềm tin mơ hồ rằng uống nước kiềm có thể cân bằng lại môi trường pH trong cơ thể và chữa khỏi bệnh ung thư.
Không rõ tin đồn này xuất phát từ đâu, nhưng khoa học hiện đại đã chứng minh rằng môi trường bên trong cơ thể luôn được điều hòa chặt chẽ và không bị thay đổi chỉ bởi thực phẩm và việc chữa ung thư bằng nước ion kiềm là hoàn toàn không có cơ sở.
Một số tác dụng khác của nước ion kiềm được được quảng cáo thổi phồng như chưa tiểu đường, gout, gan nhiễm mỡ hay thải độc… đều là những thông tin thiếu căn cứ và không có bằng chứng lâm sàng đáng tin cậy. Nhưng rất nhiều người nhẹ dạ, không tìm hiểu kĩ thông tin, đã không chỉ mất tiền mà còn đánh đổi cả sức khỏe chỉ vì quá tin vào tác dụng bị thần thánh hóa của nước ion kiềm. Bởi vậy, việc tự trang bị kiến thức đầy đủ cho mình và những người thân là rất cần thiết.
Nước ion kiềm có uống được không?
Nước kiềm được tạo ra từ máy lọc nước ion kiềm hoàn toàn có thể uống được trực tiếp, không cần đun sôi. Nước ion kiềm có thể uống được có giá trị pH trong ngưỡng từ 7.5 đến 9.5. Nếu uống nước ion kiềm có pH cao hơn 9.5 sẽ có nguy cơ bị ngộ độc kiềm.
Với người bình thường, uống 0,5 – 1 lít nước kiềm mỗi ngày sẽ mang lại các lợi ích cải thiện đường tiêu hóa đã được Bộ y tế và Phúc lợi Nhật Bản công nhận. Bên cạnh đó là một vài lợi ích trong sinh hoạt hàng ngày như đã kể ở trên.
Tuy nhiên, khi mới uống nước kiềm, người dùng nên bắt đầu với mức kiềm thấp (pH trong khoảng 7.5 – 8.0) để cơ thể làm quen và thích nghi dần. Ngoài ra, người mắc các bệnh lý về thận hoặc đang điều trị bệnh cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng. Bên cạnh đó cũng không nên sử dụng nước kiềm cho trẻ em dưới 1 tuổi, do cấu trúc cơ thể chưa hoàn thiện.
Kết luận
Nước kiềm là sản phẩm được tạo ra từ quá trình điện phân của máy lọc nước ion kiềm, giúp tạo ra nguồn nước có tính kiềm, chứa hydro hòa tan và vẫn giữ lại một phần khoáng chất tự nhiên. Tại Nhật Bản, nước ion kiềm đã được nghiên cứu và ứng dụng trong nhiều thập kỷ, đồng thời được công nhận về khả năng hỗ trợ cải thiện một số triệu chứng liên quan đến đường tiêu hóa.
Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận một cách khách quan rằng nước ion kiềm không phải là thuốc và không thể thay thế các phương pháp điều trị y tế. Những thông tin quảng cáo về khả năng chữa bệnh, thải độc hay phòng ngừa ung thư hiện vẫn chưa có đủ cơ sở khoa học để khẳng định.
Đối với phạm vi sử dụng trong gia đình, giá trị của máy lọc nước ion kiềm không chỉ nằm ở việc tạo ra nước ion kiềm để uống hằng ngày mà còn ở khả năng lọc sạch nguồn nước, giữ lại khoáng chất tự nhiên và cung cấp nhiều mức nước khác nhau phục vụ các nhu cầu sử dụng trong sinh hoạt.
Nếu đang tìm kiếm một giải pháp nước uống chất lượng cao cho gia đình, bạn nên ưu tiên các sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, công nghệ điện phân được kiểm chứng và được sản xuất bởi những thương hiệu uy tín. Việc hiểu đúng sẽ giúp lựa chọn sản phẩm máy lọc nước ion kiềm phù hợp với nhu cầu thực tế, đồng thời khai thác hiệu quả những giá trị mà công nghệ này mang lại.
